Odcienie umysłu w cieniu cywilizacji ludzkiej

Wojna rządzi się swoimi zasadami. Głównie jedną - tą, że na wojnie żadnych zasad nie ma. Zanikają zasady walki, zasady honoru, zasady człowieczeństwa. Każda jednostka za wszelką cenę dąży do zaspokojenia swoich potrzeb niejednokrotnie - bez pretensji do własnej osoby - kosztem cudzym. Trzeba się z tym liczyć, trzeba obrać każdy odcień psychiki ludzkiej, by potem się nie zdziwić. Mnie nie dziwi to ani trochę. Umysł ludzki jest niesamowicie plastycznym organem. Wystarczy wcisnąć go w ramy, które są dyktowane przez zewnętrzne okoliczności. W przypadku wojny ramy napierają tak mocno, że zmiana następuje z dnia na dzień. Z dnia na dzień okoliczności wyciskają coraz to większe ilości nienawiści, która coraz to widoczniej wylewa się na zewnątrz. Warto o tym pamiętać, ale przy tym nie powinno się nigdy przestać wierzyć w bezinteresowną miłość, bo ludzie potrafią być demonami, ale anioły również stąpają na naszej ziemi.

W trakcie czytania: Gustaw Herling-Grudziński "Inny Świat"